۲ جولای ۲۰۲۶ - مجموعۀ رو به رشدی از تحقیقات نشان می‌دهد که اثرات بیماری پریودنتیت (بیماری‌های لثه) بسیار فراتر از حفره دهان است. در یک مطالعه گسترده مبتنی بر جمعیت در آلمان، محققان دریافتند که بیماری شدید لثه با کاهش عملکرد کلیه و سطوح بالاتر نشانگرهای آسیب کلیوی، حتی در مراحل اولیه بیماری مزمن کلیوی (CKD)، مرتبط است. این یافته‌ها نشان می‌دهند که سلامت دهان و دندان ممکن است نقشی گسترده‌تر در سلامت عمومی بدن نسبت به آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، ایفا کند.
بیماری پریودنتیت، اغلب به عنوان بیماری محدود به حفره دهان در نظر گرفته می‌شود که مشخصۀ آن خونریزی لثه، تخریب تدریجی بافت‌ها و در نهایت از دست دادن دندان‌ها است. با این حال، شواهد فزاینده نشان می‌دهد که تأثیر آن می‌تواند بسیار فراتر از دهان باشد. بار التهاب مزمن مرتبط با پریودنتیت با چندین وضعیت سیستمیک از جمله بیماری‌های قلبی-عروقی و دیابت مرتبط است که محققان را بر آن داشته تا نقش بالقوه آن را در بیماری مزمن کلیوی بررسی کنند. اگرچه مطالعات قبلی ارتباط بین پریودنتیت و مراحل پیشرفته بیماری مزمن کلیوی را گزارش کرده‌اند، اما اینکه آیا این رابطه در مراحل اولیه اختلال عملکرد کلیه نیز وجود دارد یا خیر، هنوز چندان روشن نیست.
برای پاسخ به این سوال، محققان مرکز پزشکی دانشگاه هامبورگ-اپندورف به رهبری دکتر کریستین اشمیت-لاوبر و پروفسور غزل عربی، یک مطالعه بزرگ مبتنی بر جمعیت را برای بررسی رابطه بین بیماری پریودنتال و نشانگرهای اولیه اختلال کلیوی انجام دادند. دکتر اشمیت-لاوبر درباره انگیزه این مطالعه، توضیح داد: «هدف ما ارزیابی رابطه بین پریودنتیت و نشانگرهای اولیه اختلال عملکرد کلیه، از جمله کاهش عملکرد کلیوی و آلبومینوری، و همچنین بررسی نقش میانجی احتمالی نشانگرهای التهابی سیستمیک بود.»
این یافته‌ها در جلد ۱۸مجله بین‌المللی علوم دهان در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد.
این مطالعه شامل ۶۱۷۹شرکت‌کننده از مطالعه سلامت شهر هامبورگ، یک مطالعه هم‌گروهی مبتنی بر جمعیت در آلمان بود. تمامی شرکت‌کنندگان تحت معاینات دقیق پریودنتال قرار گرفتند و شدت بیماری بر اساس سیستم مرحله‌بندی سال ۲۰۱۷آکادمی پریودنتولوژی آمریکا/فدراسیون پریودنتولوژی اروپا(AAP/EFP) طبقه‌بندی شد. سلامت کلیه با استفاده از نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی(eGFR) و نسبت آلبومین به کراتینین ادرار(uACR) ارزیابی شد، در حالی که سطوح در گردش پروتئین واکنش‌گر C با حساسیت بالا (hsCRP) و اینترلوکین ۶ (IL-6) برای ارزیابی نقش التهاب سیستمیک اندازه‌گیری شدند.
تجزیه و تحلیل‌ها نشان‌دهنده یک ارتباط مداوم بین سلامت ضعیف‌تر پریودنتال با وخامت عملکرد کلیه بود. شیوع پریودنتیت شدید از ۱۴ درصددر افراد با عملکرد طبیعی کلیه به ۳۶ درصددر افراد با کاهش متوسط عملکرد کلیه افزایش یافت. الگوی مشابهی برای آلبومینوری مشاهده شد، به طوری که با افزایش سطوح آلبومین ادرار، بیماری‌های پیشرفته‌تر پریودنتال نیز بیشتر رایج می‌شد. معیارهای آسیب تجمعی پریودنتال، از جمله از دست رفتن اتصال بالینی و از دست دادن دندان‌ها نیز در مراحل مختلف اختلال عملکرد کلیه وخیم‌تر شده بود.
نکته قابل توجه این است که این ارتباطات پس از تعدیل عوامل مداخله‌گر اصلی مانند سن، جنسیت، دیابت و وضعیت مصرف سیگار همچنان پابرجا بود. پریودنتیت شدید به طور مستقل باeGFR پایین‌تر و uACR بالاتر مرتبط بود، در حالی که از دست رفتن بیشتر اتصال بالینی با هر دو مورد کاهش عملکرد کلیه و افزایش آلبومینوری پیوند داشت. این یافته‌ها نشان می‌دهند که رابطه مشاهده شده صرفاً نتیجه عوامل خطر مشترک نیست.
به نظر می‌رسید التهاب سیستمیک در این ارتباط نقش داشته باشد، اما این نقش تنها جزئی بود. سطوحhsCRP وIL-6 هم با بدتر شدن بیماری پریودنتال و هم با کاهش سلامت کلیه افزایش یافتند. با این حال، تحلیل‌های میانجی نشان داد که hsCRP تقریباً ۳۵ درصداز ارتباط بین پریودنتیت شدید و کاهشeGFR و تنها حدود ۱۰ درصداز ارتباط با آلبومینوری را توجیه می‌کند. این نتایج حاکی از آن است که مکانیسم‌های بیولوژیکی دیگری نیز ممکن است دخیل باشند، از جمله انتشار میکروبی از بافت‌های پریودنتال، اختلال عملکرد اندوتلیال، استرس اکسیداتیو و تغییرات متابولیک.
از آنجایی که بیماری مزمن کلیوی اغلب بدون علامت پیشرفت می‌کند تا زمانی که آسیب قابل توجهی به کلیه وارد شود، شناسایی نشانگرهای اولیه خطر همچنان یک چالش بالینی بزرگ است. پروفسور عرب، گفت: «این مطالعه با نشان دادن ارتباط بین پریودنتیت و نشانگرهای اولیه اختلال عملکرد کلیه، سلامت دهان را به عنوان یک پنجره بالقوه برای مشاهده سلامت کلیه برجسته می‌کند». این یافته‌ها ممکن است بر رویکردهای غربالگری آینده تأثیر بگذارد و منطقی برای مطالعات مداخله‌ای فراهم کند تا بررسی شود آیا درمان‌های پریودنتال می‌تواند به حفظ عملکرد کلیه کمک کند یا خیر. حجم نمونه بزرگ مطالعه، ارزیابی‌های استاندارد شده پریودنتال و بررسی جامع نشانگرهای زیستی کلیه، اعتبار نتایج را بیشتر تقویت می‌کند.
در نتیجه، شواهد محکم ارائه شده در این مطالعه نشان می‌دهد که پریودنتیت حتی در مراحل اولیه بیماری مزمن کلیوی، به طور مستقل با کاهش عملکرد کلیه و افزایش آلبومینوری مرتبط است. اگرچه به نظر می‌رسد التهاب سیستمیک بخشی از این رابطه را توضیح می‌دهد، اما بخش زیادی از این ارتباط احتمالاً شامل مسیرهای بیولوژیکی دیگری است. در مجموع، این یافته‌ها بر این شناخت رو به رشد تأکید می‌کنند که سلامت دهان و کلیه عمیقاً به هم پیوسته‌اند و اهمیت در نظر گرفتن بیماری‌های پریودنتال را در چارچوب گسترده‌تر سلامت سیستمیک برجسته می‌سازند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260702/Severe-gum-disease-linked-to-early-kidney-function-decline.aspx